به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجتالاسلام والمسلمین ناصر رفیعی، استاد حوزه و دانشگاه، در مراسم شب ولادت حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) که در آستان مقدس آن حضرت برگزار شد، با اشاره به جایگاه علمی و معنوی حضرت عبدالعظیم(ع) اظهار کرد: این شخصیت بزرگوار در شهر ری، ملجأ و مرجع مراجعات بسیاری از بزرگان و علما بوده و مرقد شریف ایشان نیز محل دفن بسیاری از شخصیتها و دانشمندان بزرگ است.
وی با بیان اینکه حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) از نسل امام حسن مجتبی(ع) است، افزود: نسب این بزرگوار با چهار واسطه به امام مجتبی(ع) میرسد؛ حضرت عبدالعظیم فرزند عبدالله، فرزند علی، فرزند حسن، فرزند زید بن حسن بن علی(ع) است و از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) به شمار میرود.
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به مطالعه منابع کهن درباره زندگی و روایات حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) گفت: در منابع دینی و کتابهای کهنی مانند «امالی» شیخ صدوق و شیخ طوسی، نکات فراوانی درباره این شخصیت بزرگوار وجود دارد. آنچه از این منابع به ذهن میرسد، این است که حضرت عبدالعظیم(ع) فوقالعاده علاقهمند به ائمه(ع)، مکتب امامان و ولایتپذیری بوده و امامانی که با ایشان همعصر بودند نیز توجه ویژهای به این شخصیت داشتند.
حضرت عبدالعظیم(ع)؛ مورد اعتماد و توجه ائمه(ع)
وی با اشاره به ارتباط حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) با ائمه معصومین(ع) اظهار کرد: برای نمونه، امام رضا(ع) هنگامی که میخواستند پیامی را به شیعیان منتقل کنند، خطاب به حضرت عبدالعظیم(ع) فرمودند که سلام ایشان را به دوستان و پیروانشان برساند و مطالبی را از جانب امام به آنان منتقل کند؛ از جمله اینکه امانتدار و صادق باشند و یکدیگر را تخریب نکنند.
استاد حوزه و دانشگاه افزود: این روایت نشان میدهد حضرت عبدالعظیم(ع) با امام رضا(ع) مأنوس بوده و از اعتماد و توجه امام برخوردار بوده است؛ بهگونهای که امام، ایشان را واسطه انتقال پیام خود به شیعیان قرار میدهد.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به ارتباط حضرت عبدالعظیم(ع) با امام جواد(ع) گفت: حضرت عبدالعظیم(ع) هنگامی که به محضر امام جواد(ع) رسید، عرض کرد که علاقهمند است حدیثی از پدران امام و از امیرالمؤمنین(ع) از زبان ایشان بشنود. این میزان علاقه به شنیدن حدیث و معارف اهلبیت(ع) قابل توجه است.
وی ادامه داد: امام جواد(ع) چندین روایت برای حضرت عبدالعظیم(ع) نقل کردند، اما ایشان هر بار عرض میکرد «زدنی»؛ یعنی آقا بیشتر برای من بفرمایید. این تعبیر نشاندهنده حرص و علاقه فراوان حضرت عبدالعظیم(ع) برای شنیدن، فراگیری و حفظ احادیث اهلبیت(ع) است.
توصیه امام هادی(ع) به زیارت حضرت عبدالعظیم(ع)
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به روایت معروف امام هادی(ع) درباره حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) گفت: فردی که از زیارت کربلا بازگشته بود، نزد امام هادی(ع) آمد. زیارت امام حسین(ع) جایگاه بسیار ویژهای دارد و حتی امام هادی(ع) هنگامی که بیمار میشدند، افرادی را به کربلا میفرستادند تا برای ایشان دعا و زیارت کنند.
وی افزود: در همین شرایط، امام هادی(ع) به آن فرد فرمودند که اگر در ری هستید، حضرت عبدالعظیم(ع) را زیارت کنید که ثواب زیارت امام حسین(ع) را دارد. این سخن، مسئله سادهای نیست؛ اینکه امام معصوم(ع) زیارت یک امامزاده را به زیارت سیدالشهدا(ع) تشبیه کند، نشاندهنده جایگاه عظیم و رفیع حضرت عبدالعظیم(ع) است.
استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: زیارت امام حسین(ع) به اندازهای اهمیت دارد که در روایات برای هر قدم آن ثواب حج و عمره ذکر شده است. بنابراین وقتی امام هادی(ع) زیارت حضرت عبدالعظیم(ع) را دارای ثواب زیارت امام حسین(ع) معرفی میکند، این مسئله نشاندهنده جایگاه ویژه حضرت عبدالعظیم(ع) است و نباید آن را یک تشبیه ساده تلقی کرد.
حضرت عبدالعظیم(ع)؛ مرجع علمی مورد اعتماد امام هادی(ع)
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به روایت دیگری درباره جایگاه علمی حضرت عبدالعظیم(ع) اظهار کرد: در مورد ابوحماد رازی نقل شده است که برای پرسیدن مسائل به سامرا، محل حضور امام هادی(ع) و امام عسکری(ع)، رفت؛ زیرا آن زمان رفتن به سامرا برای شیعیان دشوار بود و این دو امام بزرگوار نیز در شرایط تبعید و محدودیت قرار داشتند.
وی افزود: امام هادی(ع) به او فرمودند اگر مسئلهای برایت پیش آمد، چرا این همه راه تا سامرا میآیی؟ در ری نزد حضرت عبدالعظیم برو و مسائل خود را از ایشان بپرس. این سخن نیز بسیار مهم است؛ زیرا امام معصوم، حضرت عبدالعظیم(ع) را به عنوان مرجع علمی برای پاسخ به مسائل معرفی میکند.
این کارشناس دینی تصریح کرد: این نکته نشان میدهد حضرت عبدالعظیم(ع) تنها به دلیل امامزاده بودن مورد توجه نیست، بلکه از نظر علمی نیز جایگاهی بسیار بلند داشته است.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی گفت: همانطور که در گذشته نیز عرض کردهام، اینگونه مطالب درباره حضرت عبدالعظیم(ع) یا بینظیر است یا کمنظیر. در میان چند هزار امامزادهای که همگی محترم هستند، اینکه امام معصوم یک امامزاده را به عنوان مرجع دینی و علمی معرفی کند، مسئلهای بسیار مهم است.
عرضه عقاید حضرت عبدالعظیم(ع) به امام هادی(ع)
وی با اشاره به یکی دیگر از جلوههای شخصیت حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) بیان کرد: حضرت عبدالعظیم(ع) هنگامی که به محضر امام هادی(ع) رسید، عقاید خود را برای امام بیان کرد. این مطالب در قالب حدیث «عرضه دین» نقل شده و آیتالله العظمی صافی گلپایگانی نیز شرحی بر این حدیث نوشتهاند که با عنوان «حدیث عرضه دین» منتشر شده است.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی افزود: این حدیث چند خط بیشتر نیست، اما محتوای آن بسیار مهم است. پس از بیان عقاید حضرت عبدالعظیم(ع)، امام هادی(ع) برای ایشان دعا کردند و از خداوند خواستند او را در دنیا و آخرت با سخن استوار ثابت بدارد.
وی ادامه داد: مجموعه این شواهد، جایگاه و مقام حضرت عبدالعظیم(ع) را نشان میدهد؛ شخصیتی که همچون پروانهای پیرامون ائمه(ع) میچرخید و ارتباط عمیقی با امام رضا(ع)، امام جواد(ع) و امام هادی(ع) داشت.
جایگاه حضرت عبدالعظیم(ع) تنها به علم محدود نمیشود
استاد حوزه و دانشگاه با طرح این پرسش که جایگاه بلند حضرت عبدالعظیم(ع) به چه دلیل بوده است، گفت: بدون تردید علم یکی از عوامل مهم است. ائمه(ع) به دانشمندان توجه ویژه داشتند. برای نمونه، هشام بن حکم امامزاده نبود، اما به دلیل تسلط بر علم کلام، امام صادق(ع) او را در کنار خود مینشاند.
وی افزود: در روایتی نیز آمده است که امام هادی(ع) دانشمندی را که وارد مجلس شده بود، در کنار خود نشاند و وقتی برخی اعتراض کردند، امام به آیه «یرفع الله الذین آمنوا منکم والذین اوتوا العلم درجات» استناد کرد. بنابراین علم یکی از عوامل رفعت مقام است.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی ادامه داد: محدث بودن حضرت عبدالعظیم(ع) نیز یکی دیگر از وجوه شخصیت ایشان است. ایشان بیش از ۱۰۰ حدیث نقل کردهاند و جایگاه محدث در میان ائمه(ع) جایگاه ویژهای است.
وی با اشاره به بعد مبارزاتی شخصیت حضرت عبدالعظیم(ع) اظهار کرد: مبارزه با ظلم، فعالیت سیاسی و برائت از دشمن نیز از دیگر ابعاد شخصیت ایشان است. حضرت عبدالعظیم(ع) به دلیل مبارزه با حکومت بنیعباس و برای حفظ جان خود به ری آمدند.
استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: با این حال، آنچه امشب میخواهم بر آن تأکید کنم، این است که شاخصه مهم حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)، مانند شخصیتهایی همچون حضرت معصومه(س)، پیروی از ولی خدا و ولایتپذیری است.
ولایت؛ پنجمین پایه اسلام
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به روایتی درباره پایههای اسلام گفت: در روایات آمده است که اسلام پنج پایه دارد؛ نماز، روزه، حج، زکات و ولایت. نماز و روزه بسیار مهم هستند و وجوب آنها به صراحت در قرآن آمده است. حج نیز اهمیت فراوان دارد و کعبه قوام اسلام معرفی شده است. زکات نیز از واجبات مهم است، اما در روایت، پنجمین پایه ولایت معرفی شده است.
وی افزود: در روایت آمده است که در چهار مورد نخست ممکن است ترخیص و تخفیف وجود داشته باشد؛ برای مثال، فرد مسافر میتواند نماز چهار رکعتی را دو رکعت بخواند، بیمار ممکن است روزه نگیرد، کسی که توان مالی ندارد حج بر او واجب نیست و اگر فرد شرایط تعلق زکات را نداشته باشد، زکات بر او واجب نمیشود.
استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: اما درباره ولایت چنین ترخیصی وجود ندارد. ولایت، چه انسان سالم باشد یا بیمار، زن باشد یا مرد، کوچک باشد یا بزرگ، یک اصل و مبنای اساسی است.
ولایت از خداوند آغاز میشود
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به آیه ۵۵ سوره مائده گفت: در آیه «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا...» ولایت در سه محور مطرح شده است. خداوند میفرماید ولی شما خداست؛ بنابراین اصل ولایت از خداوند است و ولایتهای دیگر نیز از سوی او اعتبار پیدا میکنند.
وی افزود: محور دوم ولایت پیامبر(ص) است. خداوند فرموده است «إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی»؛ اگر خدا را دوست دارید، از پیامبر پیروی کنید. همچنین قرآن میفرماید «وَما آتاکُمُ الرَّسولُ فَخُذُوهُ»؛ آنچه پیامبر برای شما آورده است، بگیرید.
استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: محور سوم نیز ولایت امیرالمؤمنین(ع) است که در این آیه با نام حضرت نیامده، اما با وصف ایشان معرفی شده است؛ همان کسی که در حال رکوع انگشتر خود را صدقه داد و آیه «الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَاةَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَاةَ وَهُمْ رَاکِعُونَ» درباره او نازل شده است.
اولوالامر؛ امامان معصوم(ع)
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به آیه ۵۹ سوره نساء «أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ» اظهار کرد: جابر نزد پیامبر(ص) رفت و درباره اولوالامر پرسید. اینکه اولوالامر را قاضی یا فرمانده نظامی بدانیم، صحیح نیست؛ زیرا قاضی یا فرمانده ممکن است دچار خطا شود و نمیتوان اطاعت مطلق از آنان را واجب دانست.
وی افزود: اولوالامر، امام معصوم و حجت خداست؛ کسی که اطاعتش در ردیف اطاعت خدا و پیامبر قرار گرفته است. جابر نقل میکند که پیامبر(ص) امامان را برای او معرفی کرد و امام هادی(ع) نیز هنگامی که حضرت عبدالعظیم(ع) نزد ایشان بود، نام امامان را تا خود حضرت برشمرد.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی ادامه داد: حضرت عبدالعظیم(ع) نام امیرالمؤمنین(ع)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع) و امامان پس از ایشان را برشمرد و هنگامی که به امام هادی(ع) رسید، امام فرمودند «ثم ابنی الحسن»؛ سپس فرزندم امام حسن عسکری(ع) و پس از او حجت بن الحسن(عج).
وی همچنین به اعلام جایگاه ولایت امیرالمؤمنین(ع) از سوی امام صادق(ع) اشاره کرد و گفت: امام صادق(ع) در ایام حج و در سرزمین منا، در میان جمعیت فراوان، امامان پس از پیامبر(ص) را معرفی کردند و این مسئله اهمیت ولایت و معرفی امامان را نشان میدهد.
تسلیم؛ نخستین وظیفه در برابر ولی خدا
استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه انسان در برابر ولی خدا وظایفی دارد، گفت: برای حضرت عبدالعظیم(ع) ده وظیفه یادداشت کرده بودم، اما به دلیل محدودیت وقت تنها به چند مورد اشاره میکنم. نخستین وظیفه، تسلیم در برابر امر امام و ولی خداست.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی افزود: امام میگوید این پاک است و پیامبر میگوید این نجس است؛ باید تسلیم بود. امیرالمؤمنین(ع) در صفین زمانی فرمان حمله میدهد و زمانی فرمان توقف میدهد. امام حسن(ع) صلح میکند و امام حسین(ع) قیام و جهاد میکند. آنچه اهمیت دارد، تسلیم در برابر امر امام و ولی خدا بودن است.
وی برای تبیین این موضوع به آیهای از سوره نساء اشاره کرد و گفت: دو نفر نزد پیامبر(ص) درباره آب اختلاف داشتند و پیامبر میان آنان قضاوت کرد. یکی از آنها زبیر، پسرعمه پیامبر(ص)، بود. پیامبر فرمود ابتدا زبیر باغ خود را آب دهد و سپس دیگری از آب استفاده کند.
استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: آن فرد پس از خروج از نزد پیامبر(ص) گفت من این قضاوت را قبول ندارم و تصور کرد پیامبر به دلیل خویشاوندی با زبیر به نفع او قضاوت کرده است. در پی این ماجرا آیه «فَلَا وَرَبِّکَ لَا یُؤْمِنُونَ حَتَّیٰ یُحَکِّمُوکَ فِیمَا شَجَرَ بَیْنَهُمْ ثُمَّ لَا یَجِدُوا فِی أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَیْتَ وَیُسَلِّمُوا تَسْلِیمًا» نازل شد.
رفیعی تصریح کرد: این آیه نشان میدهد که تسلیم در برابر حکم پیامبر(ص) مسئلهای اساسی است و انسان نمیتواند اصل پذیرش ولایت و حکم ولی خدا را بپذیرد اما در یک مورد که مطابق میل او نیست، از پذیرش آن سر باز زند.
تسلیم در دوران غیبت؛ مراجعه به علما و مراجع
وی با اشاره به دوران غیبت امام زمان(عج) اظهار کرد: امام زمان(عج) چهار نایب خاص داشتند که عبارت بودند از عثمان بن سعید، محمد بن عثمان، حسین بن روح و علی بن محمد سمری. پس از پایان نیابت خاص، امام زمان(عج) به علی بن محمد سمری اعلام کردند که شش روز دیگر از دنیا خواهد رفت و دوران نیابت خاص به پایان خواهد رسید.
استاد حوزه و دانشگاه افزود: در دوران غیبت کبری، امام زمان(عج) مردم را به مراجعه به علما و راویان احادیث ارجاع دادهاند. در نامه امام زمان(عج) به اسحاق بن یعقوب نیز آمده است که در حوادث و مسائل به راویان حدیث مراجعه شود و آنان حجت امام بر مردم هستند.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی ادامه داد: بنابراین یکی از معانی تسلیم بودن در دوران غیبت این است که انسان در مسائل دینی تابع علما و مراجع باشد و خودش درباره حلال و حرام و احکام دین تصمیم نگیرد.
وی تصریح کرد: ممکن است در یک زمان مراجع متعددی وجود داشته باشند و هر فردی از مرجع خود تقلید کند، اما در اداره حکومت و امور کلان اجتماعی، طبیعتاً مسئله ولایت فقیه مطرح میشود؛ زیرا امور کلان مانند اداره جامعه، تصمیمهای مربوط به جنگ و صلح و مسائل عمومی نمیتواند توسط همه فقها به صورت جداگانه اداره شود و نیازمند مدیریت واحد است.
محبت و تمسک به اهلبیت(ع)
استاد حوزه و دانشگاه دومین وظیفه در برابر ولی خدا را محبت دانست و گفت: محبت به اهلبیت(ع) یک وظیفه صریح قرآنی است. خداوند در آیه ۲۳ سوره شورا میفرماید: «قُلْ لَا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَیٰ»؛ پیامبر(ص) به مردم میفرماید مزد رسالت من مودت و محبت به اهلبیت(ع) است.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی سومین وظیفه را تمسک به اهلبیت(ع) عنوان کرد و افزود: تمسک یعنی چنگ زدن به اهلبیت(ع) و اتخاذ منش و روش زندگی بر اساس سیره آنان. اگر کسی ادعای پیروی از اهلبیت(ع) داشته باشد اما به دشمنان آنان تمسک کند، با این ادعا سازگار نیست.
حضرت عبدالعظیم(ع)؛ ناصر اهلبیت(ع)
وی با اشاره به ویژگیهای حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) اظهار کرد: حضرت عبدالعظیم(ع) ناصر و یاریکننده اهلبیت(ع) بود. امام صادق(ع) درباره برخی یاران خود از تعبیر «ناصر» استفاده کردهاند و حضرت عبدالعظیم(ع) نیز با هجرت، نقل احادیث و فعالیت در مسیر معارف اهلبیت(ع)، به یاری آنان پرداخت.
استاد حوزه و دانشگاه افزود: حضرت عبدالعظیم(ع) به دلیل یاری ائمه(ع) و دین، هجرت کرد و در این منطقه ساکن شد. قرآن نیز یکی از وظایف مؤمنان در برابر رسول خدا(ص) را یاری و نصرت ایشان معرفی کرده است. پیامبر(ص) نیز در خطبه غدیر فرمود: «اللهم انصر من نصره»؛ خدایا هرکس علی(ع) را یاری میکند، او را یاری کن.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی ادامه داد: در زیارتنامهها نیز میخوانیم «و نُصرتی لکم معدّة»؛ بنابراین یاری اهلبیت(ع) یکی دیگر از وظایف ما در برابر آنان است.
زیارت قبور اهلبیت(ع) از نشانههای پیروی
وی پنجمین وظیفه را زیارت قبور اهلبیت(ع) و اولیای الهی عنوان کرد و گفت: در روایات، زیارت قبور ائمه(ع) به عنوان یکی از نشانههای پیروی از آنان مورد توجه قرار گرفته است و در این زمینه نیز روایاتی از امام رضا(ع) نقل شده است.
استاد حوزه و دانشگاه در پایان تأکید کرد: تسلیم بودن در برابر اهلبیت(ع)، تمسک به سیره آنان، محبت اهلبیت(ع)، یاری و نصرت آنان و زیارت قبورشان از جمله وظایفی است که شیعیان در برابر اولیای الهی بر عهده دارند و حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) در همه این زمینهها میتواند الگویی شاخص برای پیروان مکتب اهلبیت(ع) باشد.
انتهای پیام/
نظر شما